Άγχος εξετάσεων: η τροχοπέδη της επιτυχίας και της ευτυχίας

Τι είναι το άγχος των εξετάσεων

Το άγχος μπορεί να θεωρηθεί ως οι προσπάθειες του ατόμου να ερμηνεύσει τις περιβαλλοντικές συνθήκες που έρχονται σε σύγκρουση με τις σωματικές και ψυχολογικές του επιθυμίες. Οι φυσικές συνθήκες ή οι ψυχολογικές πτυχές του κοινωνικού περιβάλλοντος μπορούν να διευκολύνουν ή να περιπλέξουν την προσαρμογή στο περιβάλλον. Σε περιόδους που η προσαρμογή γίνεται πιο δύσκολη, ο οργανισμός αρχίζει να κουράζεται σωματικά και ψυχολογικά (Ergene, 2011).

Θετικές και αρνητικές επιδράσεις

Το άγχος των εξετάσεων έχει αντίκτυπο στους μαθητές, είτε θετικό είτε αρνητικό. Είναι φυσιολογικό να υπάρχει ένα επίπεδο άγχους που τους βοηθά να προετοιμαστούν· από την άλλη, μπορεί να προκαλέσει αρνητικά συναισθήματα και σωματικά προβλήματα όπως ζαλάδες, πόνους στο στήθος, αϋπνία και κρίσεις πανικού, οδηγώντας τελικά σε κακή επίδοση (Farrahdilla et al., 2018). Ονομάζεται και «προληπτικό άγχος», καθώς εμφανίζεται προτού βιώσει κάποιος μια αποτυχία — πρόκειται δηλαδή για ένα μη ρεαλιστικό αίσθημα που μπορεί να οδηγήσει σε ανησυχία και φόβο αποτυχίας πριν ή κατά τη διάρκεια των εξετάσεων (Birjandi & Alemi, 2010).

Άγχος και σύγχρονη ζωή

Η σημερινή γενιά είναι πιο επιρρεπής στο άγχος, καθώς η τεχνολογία και η σύγχρονη ζωή την περιβάλλουν και η καθεμία αναζητά ένα καλύτερο αύριο μέσα σε ένα πλήθος εμποδίων. Τα συμπτώματα του άγχους χωρίζονται σε τέσσερις ομάδες — γνωστικά, συναισθηματικά, συμπεριφορικά και φυσιολογικά — που λειτουργούν σε αρμονία με ολόκληρο τον οργανισμό (Beck, Blackwell & Clair, 1985). Ο Φρόιντ θεωρούσε το άγχος βάση όλων των νευρωτικών διαταραχών και το συνόψιζε σε τρεις τύπους: αντικειμενικό, νευρωτικό και ηθικό άγχος.

Πώς βοηθά η συμβουλευτική

Η συμβουλευτική διαδικασία βοηθά τους μαθητές και τους φοιτητές να συνειδητοποιήσουν αρχικά το άγχος που βιώνουν, να βρουν τι ακριβώς τους το προκαλεί και, μέσα από τη συζήτηση, να το νοηματοδοτήσουν διαφορετικά — ώστε να αποκτήσει ένα θετικό πρόσημο, σαν κινητήρια δύναμη κι όχι σαν εμπόδιο. Άλλωστε, όπως έλεγε και ο Φρόιντ, το άγχος δεν είναι παρά ένα καμπανάκι κινδύνου που μας προειδοποιεί ότι κάτι βαθύτερο συμβαίνει — και η συμβουλευτική μπορεί να σε βοηθήσει να το διαχειριστείς, ώστε να μην επηρεάζεται η μαθησιακή σου διαδικασία.